پرونده تراز
پرونده: اقتصاد معیشت
از عدد رسمی تا سفره؛ مجموعه‌ای از گزارش، رادار و تحلیل درباره تورم ایران، فشار معیشت و رژیم نااطمینانی، تا پایان ۱۴۰۵.
کارخانه هنوز کار می‌کند؛ هزینه‌اش را چه کسی می‌دهد؟
شامخ مرداد نشان می‌دهد تولید صنعت از ۵۰ عبور کرده، اما فروش ضعیف، موجودی مواد اولیه پایین و هزینه نهاده بالا مانده است. بنگاه هنوز شوک ارزی را درون خودش جذب می‌کند — یا این آغاز ترمیم است؟ داده دو ماه بعد مشخص می‌کند.
خواندن گزارش «کارخانه هنوز کار می‌کند؛ هزینه‌اش را چه کسی می‌دهد؟» ←
دلار جلوتر از قیمت‌ها حرکت کرده؛ موج بعدی کجاست؟
دلار یک‌ساله حدود ۱۳۶٪ بالا رفته و تورم کل حدود ۹۰٪. بعضی کالاهای وارداتی‌محور تقریباً به دلار رسیده‌اند، در حالی که شاخص کل پایین‌تر مانده. چه مقدار از این شوک هنوز به قیمت نرسیده، و چه مقدار اصلاً قرار نیست برسد؟
خواندن گزارش «دلار جلوتر از قیمت‌ها حرکت کرده؛ موج بعدی کجاست؟» ←
یک ماه، دو تورم
یک سنجه رسمی می‌گوید تورم نقطه‌ای پایین آمده، دیگری می‌گوید بالا رفته؛ اما هر دو یک چیز را پنهان می‌کنند: فشار روی همه اجزای زندگی یکسان توزیع نشده است.
خواندن گزارش «یک ماه، دو تورم» ←
بنزین — شوکِ اجراشده واردِ فازِ کنشِ ناهمگونِ جغرافیایی شد
نرخِ سومِ بنزین (بالای ۱۱۰ لیتر) از ۸ سپتامبر دو برابر شد؛ تا ۱۲ سپتامبر، اعتصابِ رانندگان در کرمان/اراک/سمنان تأیید شده و در تهران–البرز کنشِ جمعیِ قابل‌تأییدی دیده نشده. تفسیرِ علّی صادر نشده.
خواندن گزارش «بنزین — شوکِ اجراشده واردِ فازِ کنشِ ناهمگونِ جغرافیایی شد» ←
تورم سه‌رقمی شده؛ میانگین هنوز ۸۹ درصد است
در مرداد ۱۴۰۵ تورم نقطه‌ای کشور ۸۹٪ اعلام شد، اما سبد دو دهک نخست از مرز ۱۰۰٪ گذشت. تحلیل داده‌محور تراز از شکاف طبقاتی، کالایی و جغرافیایی پشت میانگین ملی.
خواندن گزارش «تورم سه‌رقمی شده؛ میانگین هنوز ۸۹ درصد است» ←
اتصال هست؛ تاب‌آوری نیست
آمار می‌گوید اتصال بیشتر شده؛ اما تاب‌آوریِ اقتصادِ متصل بیشتر نشده. خوانشِ تراز از شکایت‌ها، پوششِ فیبر و شکافِ شهر و روستا.
خواندن گزارش «اتصال هست؛ تاب‌آوری نیست» ←
تورمِ بی‌مشتری
قیمتِ درِ کارخانه بیش از دو برابر شده، اما فروش و سفارش هنوز در رکود است؛ وقتی بازار توانِ جذبِ گرانی را ندارد، هزینه میان مصرف‌کننده، کارگر، بنگاه، دولت و حتی محیط‌زیست بازتوزیع می‌شود.
خواندن گزارش «تورمِ بی‌مشتری» ←
اقتصاد بی‌اتصال؛ خسارت از روز بیستم شروع می‌شود
چرا عدد ۵ هزار میلیارد تومان فقط زیان اینترنت نیست، زیان معیشتِ وصل‌شده به شبکه است؟ از خسارت روزانه تا ورشکستگیِ زمانی.
خواندن گزارش «اقتصاد بی‌اتصال؛ خسارت از روز بیستم شروع می‌شود» ←
درمانِ حذف‌شده؛ فقر پنهان در بدن
چرا دندان، دارو و درمانِ عقب‌افتاده را باید در پرونده فقر نسلی خواند؟ خوانشِ تراز: خانواده برای زنده‌ماندنِ امروز، از سلامتِ فردا خرج می‌کند.
خواندن گزارش «درمانِ حذف‌شده؛ فقر پنهان در بدن» ←
کودک در رقابت با اجاره
چرا کالابرگِ ۱۶قلمیِ کودکان، پیش از آنکه خبرِ تغذیه باشد، سندِ بحرانِ تخصیص در خانوارِ زیرِ فشار است؟
خواندن گزارش «کودک در رقابت با اجاره» ←
فقر نسلی از تصمیم‌های حذف‌شده شروع می‌شود
چرا کاهشِ لبنیات، تعویقِ درمان و حذفِ آموزش را باید با هم خواند
خواندن گزارش «فقر نسلی از تصمیم‌های حذف‌شده شروع می‌شود» ←
یک عدد، دو تورم؛ چیزی که افت گوشت در تیر پنهان کرد
دو دهک با تورم ماهانه تقریباً برابر، دو ترکیب کاملاً متفاوت داشتند؛ کاهش قیمت گوشت، شکافِ واقعی میان فقیر و غنی را پشت میانگین پنهان کرد.
خواندن گزارش «یک عدد، دو تورم؛ چیزی که افت گوشت در تیر پنهان کرد» ←
کالا آرام گرفت؛ هزینه‌های ضروری نه
دو دماسنجِ رسمیِ تورم کنار هم: در تیر ۱۴۰۵ کالا آرام‌تر شد، اما مسکن و انرژی و درمان نه؛ و روستا و خوراک از سطحی بالاتر وارد تابستان شدند.
خواندن گزارش «کالا آرام گرفت؛ هزینه‌های ضروری نه» ←
درآمد، مصرف، مزد و دارایی؛ چهار سنجه‌ای که نباید یکی گرفته شوند
«درآمد مردم نصف شد» یعنی چه؟ چهار سنجه متفاوت — درآمد سرانه ملی، مصرف خانوار، مزد واقعی و توان دارایی‌سازی — که خلطشان تحلیل را خراب می‌کند.
خواندن گزارش «درآمد، مصرف، مزد و دارایی؛ چهار سنجه‌ای که نباید یکی گرفته شوند» ←
تقاضای قرضی
ایران رونق خرید اعتباری را می‌بیند، بدهی خانوار را نه
خواندن گزارش «تقاضای قرضی» ←
یک عدد، چند صنعت
شامخ صنعت ۴۸.۲ ثبت شده، اما پشت این میانگین، وسایل نقلیه در مسیر بازگشت ماهانه و ماشین‌سازی، لوازم خانگی و صنایع غذایی در رکود مانده‌اند؛ شکافی که مسیر آینده اشتغال، سفره و سرمایه‌گذاری را متفاوت می‌کند.
خواندن گزارش «یک عدد، چند صنعت» ←
بازار پروتئین؛ از افت مصرف تا صادرات
افت مصرف گوشت قرمز، ادعای مازاد مرغ و موافقت گزارش‌شده با صادرات هم‌زمان شده‌اند. تراز می‌سنجد این شکاف از قدرت خرید می‌آید یا از تولید و سیاست‌گذاری.
خواندن گزارش «بازار پروتئین؛ از افت مصرف تا صادرات» ←
بازار بدهی هم خریدار ندارد
شکست حراج اوراق می‌تواند علامت فشار تازه بر بودجه، بانک‌ها و تورم باشد؟
خواندن گزارش «بازار بدهی هم خریدار ندارد» ←
هرمزگان؛ اولین چراغ قرمز مصرف؟
داده‌ی شاپرک هنوز علت را ثابت نمی‌کند، اما تنها استانی را نشان می‌دهد که هر دو نشانگر مصرف در آن هم‌زمان قرمز شده‌اند.
خواندن گزارش «هرمزگان؛ اولین چراغ قرمز مصرف؟» ←
رادار هرمز · آپدیت فوری: هرمز بسته نیست، گزینشی شده است
حمله به سه کشتی نزدیک تنگه هرمز و پاسخ نظامی آمریکا؛ آمریکا معافیت نفتی ایران را لغو کرد و دست‌کم چهار نفتکش و تانکر LNG از هرمز برگشتند. خوانش تراز: هرمز بسته نیست، گزینشی شده است.
خواندن گزارش «رادار هرمز · آپدیت فوری: هرمز بسته نیست، گزینشی شده است» ←
ایران پیش از شوک‌های تازه؛ تصویر BTI از حکمرانی فرسوده
شاخص BTI ۲۰۲۶ بنیاد برتلزمن نشان می‌دهد ایران پیش از شوک‌های تازه هم با تورم مزمن، فقر، بحران انرژی، ناکارآمدی و بن‌بست سیاسی روبه‌رو بوده است. خوانش تراز از تصویر پایه.
خواندن گزارش «ایران پیش از شوک‌های تازه؛ تصویر BTI از حکمرانی فرسوده» ←
هرمز؛ از گشایش تا گروگان‌گیری مسیر
سناریوهای کنترل، پول و جنگ در تنگه‌ای که اقتصاد ایران از آن عبور می‌کند
خواندن گزارش «هرمز؛ از گشایش تا گروگان‌گیری مسیر» ←
کالاها از خدمات جدا شدند
گزارش بانک مرکزی از تورم خرداد ۱۴۰۵: کالاها با سرعتی نزدیک به ۲.۷ برابر خدمات گران شده‌اند؛ شکافی که فشار خرید روزمره را از عدد کلی تورم سنگین‌تر می‌کند.
خواندن گزارش «کالاها از خدمات جدا شدند» ←
یک تورم، چند ایران
«تورم سالانه خرداد ۶۲٪ بود، اما دهکِ دوم ۶۸/۵٪، روستا ۷۲/۴٪ و کردستان ۷۵/۱٪. چرا تورمِ خوراکی‌محور نابرابری را نه فقط منعکس، بلکه تولید می‌کند.»
خواندن گزارش «یک تورم، چند ایران» ←
تورمی که با نسخه قدیمی درمان نمی‌شود
شاخصِ قیمتِ مصرف‌کننده در خرداد به ۶۵۶/۴ رسید: ۵/۹ درصد بالاتر از اردیبهشت، و ۸۸/۶ درصد بالاتر از خردادِ پارسال.
خواندن گزارش «تورمی که با نسخه قدیمی درمان نمی‌شود» ←
شامخ اردیبهشت، خط به خط
این‌جا فقط اعدادِ خامِ شامخ را خط‌به‌خط باز می‌کنیم تا هر وقت لازم شد، مرجعِ سریعت باشد.
خواندن گزارش «شامخ اردیبهشت، خط به خط» ←
رکود در تولید، جهش در قیمت
بانک مرکزی رشد اقتصادی ۱۴۰۴ را منفی برآورد کرده و مرکز آمار نزدیک صفر؛ اما هر دو یک چیز می‌گویند: اقتصادِ مولد رشد نکرد. هم‌زمان قیمت‌ها شتاب گرفت و مصرفِ واقعیِ خانوار تقریباً ثابت ماند — نشانه‌ای که ریشه‌ی تورم را به سمتِ عرضه‌ی فروریخته می‌برد، نه تقاضای زیادِ مردم.
خواندن گزارش «رکود در تولید، جهش در قیمت» ←
رشد روی کاغذ، انقباض روی سفره
خلاصه خوانش تراز از آمار رشد ۱۴۰۴: عدد مثبت ماند، اما خانوار، تولید و سرمایه‌گذاری عقب رفتند.
خواندن گزارش «رشد روی کاغذ، انقباض روی سفره» ←
قیچی مسکن؛ وقتی نهاده‌های ساخت از اجاره جدا شد
نهاده‌های ساختمانی تهران در زمستان ۱۴۰۴ نزدیک به دو برابرِ زمستانِ قبل گران شدند، در حالی که اجاره فقط ۳۰.۹٪ رشد کرد. این شکاف، هشداری درباره عرضه آینده مسکن است.
خواندن گزارش «قیچی مسکن؛ وقتی نهاده‌های ساخت از اجاره جدا شد» ←
تورم نابرابر؛ وقتی فقیر گران‌تر زندگی می‌کند
داده‌های اردیبهشت ۱۴۰۵ فقط از تورم بالا نمی‌گویند؛ نشان می‌دهند دهک‌های پایین، روستاها و سفره خانوار با تورمی تندتر از عدد ملی روبه‌رو هستند. وقتی اجاره را کنار بگذاریم، تورم زندگی از مرز سه‌رقمی می‌گذرد.
خواندن گزارش «تورم نابرابر؛ وقتی فقیر گران‌تر زندگی می‌کند» ←
پولِ فردا، امروز ساخته می‌شود
گزارش بانک مرکزی فقط خبر از رشد پایه پولی نمی‌دهد؛ سیگنال مهم‌تر در ترکیب نقدینگی، رشد پول، جهش اسکناس و آمادگی بازار برای واکنش سریع‌تر به شوک است.
خواندن گزارش «پولِ فردا، امروز ساخته می‌شود» ←
تورم ایران و رژیم نااطمینانی
گزارش پایه تراز از تورم ایران؛ از عدد رسمی تا رژیم نااطمینانی، با سه سناریو و برداشت فعلی
خواندن گزارش «تورم ایران و رژیم نااطمینانی» ←
تورم سفره ۱۴۰۵ — پایش فشار معیشت
گزارش پایه تورم ایران و رادار زنده فشار معیشت تا پایان ۱۴۰۵؛ از عدد رسمی تا سفره و تصمیم خانوار.
خواندن گزارش «تورم سفره ۱۴۰۵ — پایش فشار معیشت» ←