میانگین تورم یک عدد است. سفره هر خانوار عدد خودش را دارد. این پرونده فاصله این دو را دنبال می‌کند.
اصلاح ۲۷ شهریور ۱۴۰۵: شماره دو پیش‌بینی تازه این صفحه با دفتر پیش‌بینی‌های تراز یکسان شد: TZ-INF-F-01 به TZ-F-0007 و TZ-INF-F-02 به TZ-F-0008. شماره‌های موقت سناریوها و فرضیه‌ها برداشته شد. متن هیچ ادعایی تغییر نکرد.
آنچه می‌دانیم: در شهریور، تورم نقطه‌به‌نقطه مرکز آمار به ۸۹/۸ درصد و خوراکی‌ها به ۱۲۱/۱ درصد رسید؛ اما بیشترین جهشِ ماهانه در کالاهای بادوام و حمل‌ونقل بود، نه در سفره.
آنچه هنوز نمی‌دانیم: واگراییِ دو سنجه در شهریور (مرکز آمار رو به بالا، بانک مرکزی رو به پایین) آغازِ یک روند است یا نوفهٔ یک‌ماهه؛ و تفکیکِ ماهانهٔ کالا و خدماتِ بانک مرکزی هنوز در دست نیست.
چه چیزی نظر ما را عوض می‌کند: داده مهر، و رفتارِ دلار؛ اگر نرخِ ارز از محدودهٔ فعلی بیرون بزند، مسیرِ ارز ← کالای وارداتی ← هزینهٔ تولید دوباره فعال می‌شود.
01اصل حرف
خوانشِ کاملِ شهریور ۱۴۰۵ در گزارشِ «یک ماه، دو تورم» است؛ بخش‌ها و نمودارهای زیر بُرشِ مبنای مرداد ۱۴۰۵ را نشان می‌دهند. به اعلام مرکز آمار، تورم نقطه‌به‌نقطه مرداد ۱۴۰۵ به ۸۹ درصد رسید. خوراکی‌ها ۱۲۷/۵ درصد گران‌تر از مرداد پارسال شدند. برای دو دهک کم‌درآمد، تورم از ۱۰۰ درصد گذشت. یعنی سفره این خانوارها در یک سال بیش از دو برابر گران شده است.
تورم نقطه‌به‌نقطه، مرداد ۱۴۰۵
خط‌چین: مرزی که از آن به بعد قیمت‌ها دو برابر شده‌اند
منبع: مرکز آمار، مرداد ۱۴۰۵، برای میانگین کشور و خوراکی‌ها. رقم دو دهک از گزارش تراز «تورم سه‌رقمی شده؛ میانگین هنوز ۸۹ درصد است» آمده که آن را بالای ۱۰۰ درصد ثبت کرده است. به همین دلیل انتهای این میله باز مانده است.
به زبان ساده: چیزی که مرداد پارسال ۱۰۰ هزار تومان بود، امروز به‌طور میانگین ۱۸۹ هزار تومان است. خوراکی ۱۰۰ هزار تومانی پارسال، امروز حدود ۲۲۸ هزار تومان است.
تورم نقطه‌به‌نقطه یعنی قیمت‌ها در مقایسه با همین ماه در سال گذشته. دهک‌ها ده گروه درآمدی‌اند و دهک اول کم‌درآمدترین است.
02چرا عدد کل کافی نیست
میانگین ممکن است آرام‌تر شود. ولی فشار روی خوراکی، اجاره و درمان کندتر پایین می‌آید، و روی دهک‌های پایین از همه کندتر. میانگین همین تفاوت را پنهان می‌کند.
نمونه‌اش در همین پرونده ثبت شده است. در تیر، ارزان شدن گوشت میانگین را پایین کشید. اما فاصله واقعی سفره فقیر و غنی سر جایش ماند.
داده مرداد همین فاصله را نشان می‌دهد. تورم سالانه دهک دوم به ۷۸/۳ درصد رسید و تورم دهک دهم، یعنی پردرآمدترین گروه، ۶۷/۶ درصد بود. فاصله این دو در یک ماه از ۹/۶ به ۱۰/۷ واحد درصد رسید.
کالا در برابر خدمات: تورم نقطه‌به‌نقطه، مرداد ۱۴۰۵
منبع: بانک مرکزی، مرداد ۱۴۰۵، مناطق شهری. بانک مرکزی تورم نقطه‌به‌نقطه کل شهرها را ۸۴/۴ درصد اعلام کرده است. تفاوتش با عدد ۸۹ درصد مرکز آمار از تفاوت پوشش و روش این دو نهاد می‌آید.
در یک سال، تورم کالاها بیش از دو برابر تورم خدمات بوده است. ولی در خود مرداد جهت عوض شد. خدمات در همین یک ماه ۴/۷ درصد گران شد و کالاها ۳ درصد. ◈ اگر این روند ادامه پیدا کند، فشار از کالا به خدمات می‌رود: اجاره، درمان، رفت‌وآمد.
عدد رسمی چطور به سفره می‌رسد
هر مرحله بخشی از فشار واقعی را نشان می‌دهد که مرحله قبل پنهان می‌کند. این پرونده هر پنج مرحله را کنار هم می‌خواند.
03چطور می‌خوانیم
در این پرونده سه نوع حرف را از هم جدا نگه می‌داریم:
| ◉ | داده رسمی. شاخص‌های مرکز آمار و بانک مرکزی. |
| ◌ | ادعای رسمی. گفته مقام‌ها و نهادها، همیشه با نام گوینده. |
| ◈ | خوانش تراز. برداشت تحلیلی ما، که جدا علامت می‌خورد. |
«تورم سفره» شاخص رسمی تازه‌ای نیست
اسم یک روش خواندن است. شاخص‌های رسمی را با دهک، استان، کالاهای ضروری و هزینه‌هایی که نمی‌شود حذفشان کرد کنار هم می‌گذاریم. هدف این است که ببینیم عدد کل چه چیزی را نشان نمی‌دهد. جای شاخص رسمی را نمی‌گیرد.
قرمز یعنی چه؟
قرمز یعنی ابرتورم همه‌گیر نیست. قرمز یعنی فشار روی سفره فعال است، تورم میان دهک‌ها و استان‌ها نابرابر است، و میان عدد کل و هزینه واقعی زندگی فاصله افتاده است. رنگ هر مسیر فقط از داده منتشرشده می‌آید.
04پنج مسیر رصد
| مسیر | وضعیت | آخرین داده |
|---|---|---|
| شاخص کل | قرمز | ◉ مرداد ۱۴۰۵: تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۹ درصد، ماهانه ۳/۴ درصد، شاخص قیمت ۷۰۰/۱ (مرکز آمار) |
| تورم هر دهک | قرمز | ◉ مرداد ۱۴۰۵: فاصله تورم سالانه دهک‌ها ۱۰/۷ واحد درصد، از ۹/۶ در تیر (مرکز آمار) |
| کالا در برابر خدمات | زرد رو به قرمز | ◉ مرداد ۱۴۰۵: کالاها ۱۲۱/۵ درصد، خدمات ۴۹/۳ درصد؛ در یک ماه خدمات تندتر (بانک مرکزی) |
| اجاره، انرژی و درمان | قرمز | ◈ نشانه اولیه در مرداد: رشد ماهانه خدمات از کالا جلو زد. داده جداگانه اجاره و درمان هنوز در رصد است |
| مصرف و درآمد خانوار | زرد رو به قرمز | ◈ تحلیل فعال؛ منتظر داده تازه |
مسیرهایی که داده‌شان هنوز کامل نیست، صریح «منتظر داده تازه» علامت خورده‌اند.
05سناریوهای ثبت‌شده
متن هر سناریو همان است که ثبت شده و بعد از ثبت ویرایش نمی‌شود. فقط وضعیتش عوض می‌شود. نشانه‌های تازه با تاریخ خودشان زیر هر سناریو می‌آیند.
فشار می‌ماند
سناریوی پایه
ماندگاریِ فشار روی سفره — احتمالِ پایه: عددِ کل کند می‌شود، اما خوراکی، مسکن و درمان بالا می‌مانند.
سناریو ۱ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده · وضعیت: باز
◈ نشانه (ثبت‌شده ۲۷ شهریور ۱۴۰۵): در مرداد، تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها ۱۲۷/۵ درصد بود، بالاتر از میانگین کل ۸۹ درصد (مرکز آمار).
خدمات چسبنده و هزینه‌های ناگزیر — رو به بالا: حتی اگر برخی کالاهای خوراکی آرام شوند، هزینه‌های سخت‌حذف مانندِ درمان، حمل‌ونقل، آموزش، اجاره و انرژی می‌توانند فشارِ معیشتی را حفظ کنند؛ این سناریو باید با داده مرداد و شهریورِ ۱۴۰۵ آزمون شود.
سناریو ۴ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده · وضعیت: باز
◈ نشانه (ثبت‌شده ۲۷ شهریور ۱۴۰۵): در مرداد، خدمات در یک ماه ۴/۷ درصد و کالاها ۳ درصد گران شدند (بانک مرکزی، مناطق شهری). نیمه اول آزمونی که خود سناریو تعیین کرده، به سود آن است. داده شهریور نیمه دوم است.
میانگین گمراه می‌کند
آرام‌شدنِ ترکیبیِ میانگین — کاهشِ یک قلم (مثلِ گوشت) میانگین را پایین می‌کشد، در حالی که فشارِ واقعیِ دهکِ پایین می‌ماند.
سناریو ۲ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده · وضعیت: باز
واگراییِ کالا و خدمات — شکافِ کالا و خدمات، فشارِ خریدِ روزمره را از عددِ کل سنگین‌تر می‌کند.
سناریو ۳ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده · وضعیت: باز
◈ نشانه (ثبت‌شده ۲۷ شهریور ۱۴۰۵): در مرداد، تورم نقطه‌به‌نقطه کالاها ۱۲۱/۵ درصد و خدمات ۴۹/۳ درصد بود (بانک مرکزی، مناطق شهری).
فشار جای دیگری می‌زند
موجِ بعدیِ هزینه‌های ضروری — قیچیِ مسکن و انرژی؛ نهاده‌های ساخت و تعرفه‌ها با تأخیر به اجاره و قبض سرریز می‌کنند.
سناریو ۵ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده · وضعیت: باز
فرسایشِ مصرف و پس‌اندازِ خانوار — افتِ مصرفِ واقعی و رشدِ بدهی و قرض؛ سرریزِ فشار از قیمت به رفاه.
سناریو ۶ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده · وضعیت: باز
دو پیش‌بینی قابل سنجش برای شهریور
برای اینکه دو سناریوی پایه قابل آزمون باشند، شرط تأیید و رد آن‌ها پیش از انتشار داده شهریور ثبت می‌شود.
آزمون سناریوی ۱ این پرونده. تأیید اگر: در داده شهریور ۱۴۰۵ مرکز آمار، تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها همچنان بالاتر از تورم نقطه‌به‌نقطه کل بماند. رد اگر: به زیر آن برسد. پنجره سنجش: انتشار داده شهریور مرکز آمار.
TZ-F-0007 · ثبت‌شده: ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ · وضعیت: تأیید نسبی (داوری ۱۲ مهر ۱۴۰۵)
آزمون سناریوی ۴ این پرونده. تأیید اگر: در داده شهریور ۱۴۰۵ بانک مرکزی، رشد ماهانه شاخص خدمات دوباره بیشتر از رشد ماهانه شاخص کالا باشد. رد اگر: کمتر از آن باشد. پنجره سنجش: انتشار داده شهریور بانک مرکزی.
TZ-F-0008 · ثبت‌شده: ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ · وضعیت: حل‌نشده (داوری ۱۲ مهر ۱۴۰۵)
06آنچه گفتیم، آنچه شد
تراز فرضیه‌هایش را ثبت می‌کند و بعد با داده می‌سنجد. متن فرضیه‌ها همان متن ثبت‌شده است و هیچ فرضیه‌ای پاک نمی‌شود.
| فرضیه تراز | گزارش | وضعیت |
|---|---|---|
| عددِ کلِ تورم، فشارِ واقعیِ سفره را کمتر نشان می‌دهدفرضیه ۱ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده | یک تورم، چند ایران | داده پشتیبانی کردبرچسب پیشین: تا این مرحله تأیید شده |
| تورمِ خوراکی‌محور، نابرابری را بازتولید می‌کندفرضیه ۲ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده | تورم نابرابر؛ وقتی فقیر گران‌تر زندگی می‌کند | بازبرچسب پیشین: در حالِ تأیید |
| کاهشِ یک قلم (گوشت) شکافِ فقیر و غنی را پشتِ میانگین پنهان می‌کندفرضیه ۳ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده | یک عدد، دو تورم | داده تا حدی پشتیبانی کردبرچسب پیشین: تا این مرحله تأیید نسبی شده |
| کالا و خدمات از هم جدا می‌شوند و خریدِ روزمره سنگین‌تر می‌ماندفرضیه ۴ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده | کالاها از خدمات جدا شدند | بازبرچسب پیشین: در جریان |
| رشدِ مثبتِ تولید الزاماً به سفره نمی‌رسدفرضیه ۵ · ثبت‌شده: حاضر در نسخه مرداد ۱۴۰۵ این پرونده | رشد روی کاغذ، انقباض روی سفره | بازبرچسب پیشین: در رصد |
↻ ۲۷ شهریور ۱۴۰۵: برچسب وضعیت‌ها با چهار نتیجه استاندارد تراز و «باز» یکسان شد. برچسب پیشین هر فرضیه کنار آن مانده است. خود ارزیابی‌ها تغییری نکرده‌اند.
07چه چیزی را زیر نظر داریم
این پرونده با هر کدام از این داده‌ها بازبینی می‌شود:
داده رسمی تورم شهریور ۱۴۰۵ از مرکز آمار و بانک مرکزی، تورم هر دهک و هر استان، کالا در برابر خدمات، داده اجاره و مسکن، داده مصرف و تراکنش کارت‌خوان‌ها (شاپرک)، و هر جهش تازه در قیمت ارز یا انرژی.
پرسش‌هایی که هنوز جواب ندارند
آرام شدن عدد کل چقدر واقعی است، و چقدر نتیجه ارزان شدن چند قلم؟
گرانی اجاره، انرژی و درمان با چه فاصله‌ای به سفره دهک‌های پایین می‌رسد؟
فاصله تورم دهک‌ها و استان‌ها در نیمه دوم سال بیشتر می‌شود یا کمتر؟
کم شدن خرید و بیشتر شدن قرض خانوارها تا کجا ادامه پیدا می‌کند؟
نشانه بعدی: داده رسمی مهر ۱۴۰۵ (اوایل آبان) و رفتارِ دلار. دو چیز را نگاه می‌کنیم: فاصله تورم دهک‌ها بیشتر می‌شود یا نه، و خدمات باز هم تندتر از کالا گران می‌شود یا نه.
از کجا شروع کنیم
| تورم ایران و رژیم نااطمینانی | چارچوب کل پرونده |
| تورم سفره ۱۴۰۵، پایش فشار معیشت | رصد زنده تا پایان سال |
| تورمی که با نسخه قدیمی درمان نمی‌شود | چرا این تورم ریشه‌دار است و گذرا نیست |
| تورم نابرابر؛ وقتی فقیر گران‌تر زندگی می‌کند | تورم هر دهک و فاصله سفره‌ها |
| قیچی مسکن؛ وقتی نهاده‌های ساخت از اجاره جدا شد | موج بعدی گرانی اجاره |
همه گزارش‌های این پرونده
تازه‌ترین در بالا
تاریخچه بازبینی: ۲۷ شهریور ۱۴۰۵، داده مرداد مرکز آمار و بانک مرکزی جایگزین داده خرداد شد. متن توضیحی پرونده بازنویسی شد. متن سناریوها و فرضیه‌ها بدون تغییر ماند و فقط در سه گروه چیده شد. نشانه‌های تازه با تاریخ خودشان اضافه شد. دو پیش‌بینی قابل سنجش برای شهریور ثبت شد. برچسب وضعیت فرضیه‌ها با استاندارد تراز یکسان شد. همان روز، شماره دو پیش‌بینی با دفتر پیش‌بینی‌های تراز یکسان شد (TZ-F-0007 و TZ-F-0008). نسخه پیشین این صفحه بدون تغییر در نسخه ثابت مرداد ۱۴۰۵ نگه داشته شده است. ۱۲ مهر ۱۴۰۵: خلاصهٔ وضعیت با داده شهریور (نقطه‌به‌نقطه ۸۹/۸٪) به‌روز شد؛ TZ-F-0007 تأیید نسبی و TZ-F-0008 حل‌نشده با داده شهریور داوری شدند و متن ادعاها تغییر نکرد. تحلیل و نمودارهای کاملِ شهریور در گزارشِ «یک ماه، دو تورم». پیش‌بینی‌های تازهٔ پرونده (پیشتازیِ کالا بر خدمات، و واگراییِ دو سنجه) در دفترِ پیش‌بینی‌ها ثبت شد.