تراز · ابزار — سفرهٔ پایه · محصولِ رصدِ تراز · نسخهٔ ۱ (پایه) — شهریور ۱۴۰۵
سفرهٔ پایه میسنجد که آیا نظام هنوز میتواند سبدِ غذاییِ پایه را همزمان تأمین و مقرونبهصرفه نگه دارد — نه اینکه «آیا غذا در قفسه هست».
این یک مانیتور است، نه شاخصِ عددی. لایهٔ ارزیابیِ ایستا بر پایهٔ دادهٔ تولید، واردات و قیمتِ خوراک. پرسش نه «کمبود هست؟»، بلکه آیا سفرهٔ پایه هنوز در دسترسِ خانوار است؟ گزارهٔ پشتِ کار: تراز فراوانیِ قفسه را گزارش نمیکند؛ ظرفیتِ تأمینِ سفرهٔ قابلاستطاعت را میسنجد.
ارزیابیِ کنونی
| وضعیتِ کنونی | ◆ سفرهٔ پایه دیگر همزمان تأمین و مقرونبهصرفه نمیماند؛ عرضه هست اما استطاعت فرو ریخته |
| آخرین تغییر | — (دورهٔ پایه) |
| اطمینان | بالا — چند خطِ مستقلِ FAO/WFP/IMF با توافقِ بالا |
| بُرشِ شواهد | ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ |
| محرکِ بازبینیِ بعدی | بازگشتِ ارزِ یارانهای، افتِ پایدارِ تورمِ خوراک، یا برداشتِ قویِ ۲۰۲۶ |
نمادها: ◉ مشاهدهشده · ▣ گزارششده · ◌ ادعا · ◈ استنتاج · ◆ ارزیابی · ⤳ پیشبینی — راهنمای گرامر.
زمینه
| پروندهٔ مادر | اقتصاد معیشت / تورم سفره |
| ابزارِ مرتبط | ظرفیتِ کفِ ارز — قیمتِ ارزِ واردات؛ تابِ آب و برق — همان خشکسالی بر تولیدِ غذا |
| مکانیسمِ متصل | خشکسالی ← افتِ تولید ← وابستگیِ وارداتی × ارزِ گران ← فروپاشیِ استطاعت |
| پیشبینیِ مرتبط | TZ-F-0005 |
| ارزیابیِ پیشین | — (دورهٔ پایه) |
آنچه میدانیم، آنچه نمیتوانیم احراز کنیم، آنچه ارزیابی را عوض میکند
- میدانیم. تولیدِ داخلی افت کرد (گندم ~۱۶٪ زیرِ میانگین)، وارداتِ غلات ~۳۰٪ بالای میانگین، ارزِ یارانهایِ خوراک حذف شد، آرد ۱۲۴–۱۷۰٪ و روغن ۴۳۱٪ گران شد، تورمِ خوراک ~۱۳۰٪، و کالابرگ به کمتر از ۱۰ دلارِ واقعی رسید.
- نمیتوانیم احراز کنیم. توزیعِ واقعیِ کمبودِ غذا در دهکهای پایین (دادهٔ مصرفِ خانوار منتشر نمیشود) و اینکه دولت تا کِی نانِ یارانهای را نگه میدارد.
- ارزیابی را عوض میکند. بازگشتِ ارزِ یارانهای و افتِ پایدارِ تورمِ خوراک، یا یک برداشتِ داخلیِ قوی.
چرا سفره تأمین میشود اما مقرونبهصرفه نیست
یک سفرهٔ پایهٔ قابلاستطاعت همزمان چهار چیز میخواهد: تولیدِ داخلی، وارداتِ ارزان برای پوششِ شکاف، یک مجرای ارزی برای پرداختِ واردات، و قدرتِ خریدِ خانوار. خشکسالی تولید را تخلیه کرد؛ شکافِ واردات باز شد (غلات ~۳۰٪ بالای میانگین)؛ اما ارزِ یارانهای که خوراکِ وارداتی را ارزان نگه میداشت حذف شد و واردات باید با نرخِ بیش از ۱٫۵ میلیون ریال بر دلار پرداخت شود؛ و قدرتِ خریدِ خانوار زیرِ تورمِ ~۱۳۰٪ خوراک فرو ریخت. سپرِ کالابرگ قرار بود جبران کند، اما ارزشِ واقعیاش به کمتر از ۱۰ دلار افتاد. نتیجه: غذا در قفسه هست، اما سفرهٔ پایه برای دهکهای پایین از دسترس خارج شده. این کمبودِ عرضه نیست؛ فروپاشیِ استطاعت است — و این دو، دو پاسخِ متفاوت میخواهند.
دفترِ شواهد
| شاهد | نوع | منبع / گزارش |
|---|---|---|
| تولیدِ غلاتِ ۲۰۲۵ حدود ۱۹٫۵ میلیونتن (بیش از ۱۰٪ زیرِ میانگینِ پنجساله)؛ گندم ~۱۲ میلیونتن (~۱۶٪ زیرِ میانگین) | ▣ گزارششده | FAO/GIEWS |
| وارداتِ غلاتِ ۲۵/۲۶ حدود ۲۲ میلیونتن (~۳۰٪ بالای میانگین)؛ وارداتِ ذرت (خوراکِ دام) ~۱۱ میلیونتن | ▣ گزارششده | FAO/GIEWS |
| قیمتِ خردهفروشیِ آرد و برنج در آوریل ۲۰۲۶ حدودِ ۱۷۰٪ و ۲۲۰٪ بالاتر از سالِ قبل | ▣ گزارششده | FAO/GIEWS |
| قیمتِ آردِ گندم در مه ۲۰۲۶، ۱۲۴٪ بالاتر از نوامبر ۲۰۲۵ | ▣ گزارششده | WFP (via CSIS) |
| روغن +۴۳۱٪، تخممرغ +۳۴۳٪، مرغ +۲۸۷٪، گوشت ۱۱۳–۲۷۸٪؛ تورمِ سالانهٔ خوراک ~۱۳۰٪ | ▣ گزارششده | Middle East Forum |
| ارزِ یارانهایِ وارداتِ خوراک/خوراکِ دام حذف شد (نرخِ ~۲۸۰٬۰۰۰ ریال تا اواخرِ ۲۰۲۵)؛ بازارِ آزاد >۱٫۵ میلیون ریال بر دلار | ▣ گزارششده | Middle East Forum |
| کالابرگِ الکترونیکی ~۱۰ میلیون ریال در ماه، در ارزشِ واقعی به کمتر از ۱۰ دلار سقوط کرد | ◈ استنتاج از شواهد | Middle East Forum |
| تورمِ کلِ ۲۰۲۶ به ۶۸٫۹٪ میرسد — بالاترین از انقلابِ ۱۳۵۷ | ▣ گزارششده | IMF (via CSIS) |
| بارش ~۸۹٪ زیرِ میانگینِ بلندمدت؛ کشاورزی ۸۸٪ آب را مصرف اما ۱۲٪ تولیدِ ناخالص را میسازد | ▣ گزارششده | IRIMO/USDA (via Grain Central) |
⤳ پیشبینیِ ثبتشده
⤳ TZ-F-0005 باز · سناریو-محور
بحرانِ سفرهٔ پایه بحرانِ استطاعت است نه کمبودِ عرضه؛ بدونِ بازگشتِ ارزِ یارانهای یا افتِ تورم، حتی برداشتِ خوب هم آن را حل نمیکند.
ثبت
۷ سپتامبر ۲۰۲۶پنجره
ماهها تا ۱ سالِ پیشِروشرطِ تأیید
تورمِ خوراک بالا بماند و سهمِ خوراک از سبدِ خانوار بالا رود، حتی با عرضهٔ کافیشرطِ رد
بازگشتِ ارزِ یارانهای یا افتِ پایدارِ تورمِ خوراک استطاعت را بازگرداند
افزودنی و آیندهنگر؛ متنِ اصلیِ پیشبینی و شرطهای ثبتشده تغییر نکردهاند. سیگنالها همان شرطِ تأیید/رد را به سناریوهای قابلِسنجش میشکنند.
| سناریو | نشانهٔ تأیید | نشانهٔ ابطال |
|---|---|---|
| فروپاشیِ قدرتِ خرید (فرضیهٔ پایه) | تورمِ خوراکی بالا بماند و سهمِ خوراک در سبدِ خانوار بالا رود، با وجودِ عرضهٔ کافی | بازگشتِ ارزِ ترجیحی یا کاهشِ پایدارِ تورمِ خوراکی که قدرتِ خرید را ترمیم کند |
| کمبودِ عرضه (تبیینِ رقیب) | نشانهٔ کمبودِ فیزیکی مثلِ صف، سهمیهبندی یا قفسهٔ خالی، نه فقط گرانی | عرضه کافی بماند و مسئله صرفاً قیمتی باشد |
| ترمیمِ سیاستی (ضدِ فرضیه) | بازگشتِ ارزِ ترجیحی یا یارانهٔ مؤثر و کاهشِ سهمِ خوراک در سبد | تداومِ فشار با وجودِ وعدههای سیاستی |
جزئیاتِ رد
ردِ ارزیابی — TZ-FOOD-A-2026-09-001
| منابعِ اصلی | FAO/GIEWS (تولید/واردات/قیمت) · WFP و IMF (via CSIS) · Middle East Forum (قیمتهای خرده) · IRIMO/USDA (via Grain Central) |
| نقطهٔ کور | دادهٔ مصرفِ خانوار بهتفکیکِ دهک؛ حجمِ واقعیِ ذخایرِ راهبردی |
| تبیینِ رقیب | بحران میتواند شوکِ موقتِ پساجنگ/ارزی باشد نه ساختاری — که با حذفِ ساختاریِ ارزِ یارانهای و روندِ خشکسالی تضعیف میشود. |
| چه چیزی ارزیابی را عوض میکند | بازگشتِ ارزِ یارانهای یا افتِ پایدارِ تورمِ خوراک |
| بُرشِ شواهد · شناسه | ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ · TZ-FOOD-A-2026-09-001 |
گاردِ روش
گرانیِ غذا، قحطی نیست. این مانیتور «گرسنگیِ گسترده» را اعلام نمیکند؛ یک تمایز را نگه میدارد: میانِ کمبودِ عرضه و فروپاشیِ استطاعت. عرضهٔ کالا در قفسه، بهمعنیِ دسترسیِ خانوار نیست. ارقامِ قیمت روایتِ منبعاند و در بازارها و مناطق فرق میکنند؛ تراز میانگینهای گزارششده را ثبت میکند نه یک عددِ واحدِ ملی. راهنمای روش در روش.
ابزارهای مرتبط
- ظرفیتِ کفِ ارز — قیمتِ ارزی که واردات با آن پرداخت میشود.
- تابِ آب و برق — همان خشکسالی بر تولیدِ غذا.
- همهٔ ابزارها — فهرستِ کاملِ مانیتورها.
استناد به این ارزیابی
| استنادِ کوتاه | تراز، «سفرهٔ پایه»، ارزیابیِ پایه، ۷ سپتامبر ۲۰۲۶. |
| شناسهٔ تراز | TZ-FOOD-2026-09-V1 |
| نشانیِ دائمی | https://www.taraz.uk/food-security/2026-09/ |
| نسخهٔ روش | v1.0 |
| بُرشِ شواهد | ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ |
بایگانیِ نسخهها
هر نسخهٔ این مانیتور در یک نشانیِ ثابت و غیرقابلتغییر بایگانی میشود.
| نسخه | انتشار | بُرشِ شواهد | روش | جانشین |
|---|---|---|---|---|
| نسخهٔ ۱ — شهریور ۱۴۰۵ | ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ | ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ | v1.0 | — |
نسخهٔ ۱ (پایه) — ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ / ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ · روشِ نسخهٔ ۱٫۰ · بُرشِ شواهد تا ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ · بازبینیِ بعدی رویدادمحور. نسخهٔ بایگانیِ این دوره: food-security/2026-09.