خوزستان
این اعداد شمارش نمونه ثبت‌شده‌اند، نه یک نمره ریسک؛ هیچ شاخص ترکیبی از آن‌ها ساخته نشده است. ۲۰ رکورد شامل اعتراض خیابانی، کنش فردی، کارزار و موارد تأییدنشده است — این عدد، تعداد اعتراض‌های قطعی نیست. چهار گروه اجتماعی (بازنشستگان، کارگران، جویندگان کار، فعالان محیط‌زیست) همه در یک نوع کنش ظاهر نشده‌اند؛ محیط‌زیست در این بازه کارزار دارد، نه تجمع خیابانی. عددها با هر sweep به‌روز می‌شوند.
خوزستان استانی است که چند مسیر فشار در آن هم‌زمان دیده می‌شود؛ از بازار کار و آب تا اعتراض‌های صنفی و محلی. اما داده موجود برای صدور یک حکم کلی درباره «سطح فشار» کافی نیست. در این خوانش هر بُعد جداگانه سنجیده شده و هرجا داده اجازه صدور سطح نمی‌دهد، همان «قابل تعیین نیست» ثبت شده است.
آنچه امروز می‌دانیم
بازار کار: در آخرین داده هم‌دوره قابل استفاده، بیکاری خوزستان ۱۱/۹٪ گزارش شده (از بالاترین‌های کشور) و مشارکت اقتصادی و نسبت اشتغال استان نیز اندکی پایین‌تر از میانگین کشور بوده‌اند.
محیط‌زیست: چند مسیر فشار مستند — آب هورالعظیم و کرخه، تالاب، گردوغبار.
بسیج: در یک‌ماه رصد، اعتراض‌های صنفی متنوع و تکرارشونده — به‌ویژه «یکشنبه‌های اعتراضی» بازنشستگان در اهواز و شوش.
آنچه هنوز نمی‌دانیم
سطح فقر و قدرت خرید استانی در همین دوره؛ شدت عددی بحران محیط‌زیست؛ شمار واقعی شرکت‌کنندگان در اعتراض‌ها؛ و اینکه گروه‌های مختلف استان یک شبکه هماهنگ‌اند یا هم‌زمانی مستقل. هرجا این‌ها را نداریم، سطح صادر نکرده‌ایم.
چه چیزی در این خوانش عمداً حکم نشد؟
سطح فقر استان · شدت بحران محیط‌زیست · سطح فشار معیشتی · سطح کلی ریسک اعتراض · ظرفیت کنترل · شبکه‌بودن اعتراض‌ها · تعداد واقعی معترضان.
هرجا داده برای حکم کافی نبود، «قابل تعیین نیست» ثبت شد — نه یک عدد حدسی برای پرکردن جای خالی.
آخرین هفت روز
ثبت‌شده: ۳۰ شهریور در اهواز هم بازنشستگان نفت و هم بازنشستگان مخابرات تجمع کردند (مخابرات هم‌زمان در حدود ۹ شهر دیگر کشور)؛ در همان روز شهر حر و فولاد شادگان هم رویداد داشتند.
تکرارشونده: «یکشنبه‌های اعتراضی» بازنشستگان که سه یکشنبه متوالی (۱۵، ۲۲ و ۲۹ شهریور) در اهواز و شوش تکرار شد.
تأییدنشده: برای یکشنبه ۵ مهر و برای ۶ مهر، تا زمان برش گزارش مستقل تأییدشده‌ای پیدا نشد؛ پس ۵ مهر را چهارمین حلقه یکشنبه‌ها فرض نمی‌کنیم. طبق قاعده ما این «در انتظار تأیید» است، نه «رخ نداد».
تغییر کیفی مشاهده نشد: نه اتصال تازه‌ای میان گروه‌ها، نه چرخش از صنفی به سیاسی، نه برخورد تازه‌ای که بتوان مستقل و مشخص به یکی از تجمع‌های همین بازه نسبت داد.
دفتر رویدادها
هر ردیف یک رویداد مشخص در یک مکان و بازه زمانی مشخص است. این دفتر میان اعتراض خیابانی، کنش فردی، کارزار و موارد تأییدنشده تفکیک می‌کند؛ مواردی که طبق تعریف Rulebook در طبقه «کنش اعتراضی خیابانی» قرار می‌گیرند جداگانه شمرده می‌شوند و عدد اپیزودها بر اساس دفتر فعلی است و با هر sweep دوباره محاسبه می‌شود. این جدول شمارش نمونه ثبت‌شده است، نه اندازه واقعی اعتراض.
| # | تاریخ | شهر/کانون | گروه | نوع | بازداشت | کشته | منبع |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | ۱ شهریور | دزفول | بازنشستگان تأمین | تجمع | بدون گزارش | — | هرانا · تک‌منبع |
| ۲ | ۱ شهریور | شادگان | کارگران فولاد | تجمع | بدون گزارش | — | ایلنا/هرانا |
| ۳ | اوایل شهریور (چندروزه) | اهواز (غیزانیه) | کارگران پیمانکاری مجدمی (مارون ۶) | تحصن | بدون گزارش | — | تابناک/ایلنا |
| ۴ | ۹–۱۱ شهریور | اهواز (دعبل خزاعی) | جویندگان کار | تجمع | گزارش‌شده؛ رقم نامشخص | — | ایلنا·بی‌بی‌سی·ملیون |
| ۵ | ۱۵ شهریور | اهواز/شوش/هفت‌تپه/کرخه | بازنشستگان تأمین | تجمع (یکشنبه) | بدون گزارش | — | ایلنا/هرانا |
| ۶ | ۱۵ شهریور | اهواز | نگهبان قطار شهری | خودسوزی (نجات‌یافته) | — | — | ایلنا |
| ۷ | ۲۱ شهریور | اهواز | بازنشستگان مخابرات | تجمع | بدون گزارش | — | VOA/هرانا |
| ۸ | ۲۲ شهریور | اهواز + شوش | بازنشستگان تأمین | تجمع (یکشنبه) | بدون گزارش | — | اخبار روز |
| ۹ | ۲۳ شهریور | اهواز (استانداری) | حراست نفت‌وگاز مارون ۶ | تجمع (دومین بار) | بدون گزارش | — | هرانا/ایلنا |
| ۱۰ | ۲۴ شهریور | اهواز (استانداری) | کارگران میدان نفتی یادآوران | تجمع | بدون گزارش | — | هرانا |
| ۱۱ | ۲۴ شهریور | شهر حر | جویندگان کار (هفت‌تپه) | تجمع | بدون گزارش | — | هرانا |
| ۱۲ | ۲۹ شهریور | شادگان | کارگران فولاد | تجمع | بدون گزارش | — | ایلنا/هرانا |
| ۱۳ | ۲۹ شهریور | اهواز + شوش | بازنشستگان تأمین | تجمع (یکشنبه) | بدون گزارش | — | هرانا/اخبار روز |
| ۱۴ | ۲۹ شهریور | اهواز (دعبل خزاعی) | جویندگان کار | تجمع | بدون گزارش | — | هرانا |
| ۱۵ | ۲۹ شهریور | دزفول/میانرود | جویندگان کار | تجمع/تحصن | بدون گزارش | — | NCRI · تک‌منبع |
| ۱۶ | ۳۰ شهریور | اهواز | بازنشستگان نفت (صندوق خصوصی) | تجمع | بدون گزارش | — | هرانا |
| ۱۷ | ۳۰ شهریور | اهواز | بازنشستگان مخابرات | تجمع | بدون گزارش | — | هرانا |
| ۱۸ | ۳۰ شهریور | شهر حر | جویندگان کار (هفت‌تپه) | تجمع | بدون گزارش | — | هرانا |
| ۱۹ | بازه | هفت‌تپه | تحصن اسماعیل بخشی | تحصن | — | — | تأییدنشده |
| ۲۰ | بازه | هورالعظیم/استانی | فعالان محیط‌زیست | کارزار (نه تجمع خیابانی) | — | — | اسناد کارزار |
دو یادداشت تفکیک: تجمع شهر حر در ۲۴ و ۳۰ شهریور، بدون مدرک استمرار مستقیم، دو رویداد جدا ثبت شده (نه یک اپیزود ادامه‌دار). و کارگران مجدمی با نگهبانان مارون ۶ در یک میدان‌اند اما دو گروه متفاوت (کارگر روزمزد در برابر نگهبان)، پس دو رکورد جدا.
خط زمانی
این خط زمانی تعداد خبرها را نمی‌شمارد؛ اپیزودهای مستقل را می‌شمارد.
پوشش جغرافیایی
رویدادها در چند شهر و کانون محلی پراکنده‌اند — این نمودار پراکندگی ثبت‌شده را نشان می‌دهد، نه رتبه‌بندی ریسک شهرها.
بازار کار — دو برش زمانی
تنها بُعدی که عدد استانی هم‌دوره داریم، در دو برش: زمستان ۱۴۰۴ (مشارکت و نسبت اشتغال) و بهار ۱۴۰۵ (نرخ بیکاری). این دو یک فصل نیستند و با هم قاطی نمی‌شوند.
پنج بُعد
در هر بُعد دو چیز را جدا سنجیده‌ایم: چقدر شاهد داریم، و آیا آن شواهد اجازه صدور سطح می‌دهند. فاصله این دو، پیام اصلی این اطلس است.
داده: بازار کار روشن‌ترین فشار قابل مشاهده است (بخش ۸). ▣ داده رسمی مرکز آمار، به‌نقل ثانویه
چرا سطح نمی‌دهیم: از این اعداد به‌تنهایی نمی‌توان محرومیت ساختاری را «بالا» خواند. داده هم‌دوره درباره فقر، قدرت خرید، خدمات پایه و مسکن در دست نیست؛ فقر چندبعدی فقط از سرشماری ۱۳۹۵ (~۲۷٪) در دسترس است.
چه چیزی سطح را تغییر می‌دهد: یک مسیر ساختاری دوم هم‌دوره (فقر یا قدرت خرید).
داده: چهار مسیر جدا — آب (هورالعظیم/کرخه، رسمی)، تالاب (هشدار شادگان)، گردوغبار (پیوند پژوهشی)، و مناقشه توسعه نفتی (سهراب). ◉ سازمان آب و برق · ◌ تشکل‌ها · ▣ پژوهش
چرا سطح نمی‌دهیم: «چندمسیره» شدت بالاتر را ثابت نمی‌کند. هیچ‌کدام از این چهار مسیر عدد کمی استانی هم‌دوره ندارد؛ فرونشست داده استانی قابل احراز در این پاس نداشت.
چه چیزی سطح را تغییر می‌دهد: سری زمانی سطح آب یا آلودگی، با پوشش شهرستانی روشن.
داده: شوک تورمی ملی شدید است؛ تورم خوراک در کشور بسیار بالا رفته. لنگر استانی: خودسوزی کارگر قطار شهری پس از معوقات مزدی — یک کنش فردی، نه شاخص کمّی فشار استانی. ▣ داده ملی · ◌ لنگر استانی
چرا سطح نمی‌دهیم: داده استانی هم‌دوره درباره تورم خوراک، قدرت خرید و سبد خانوار خوزستان در دست نیست. ارقام ملی را به خوزستان نسبت نمی‌دهیم؛ یک خودسوزی هم شاخص استانی نیست.
چه چیزی سطح را تغییر می‌دهد: تورم یا قدرت خرید استانی هم‌دوره.
داده: از رکوردهای دفتر، مواردی که در تعریف «کنش اعتراضی خیابانی» می‌گنجند در چند شهر و کانون محلی، میان چهار خانواده اجتماعی (بازنشستگان، کارگران، جویندگان کار، فعالان محیط‌زیست)، در روزهای متعدد رخ داده‌اند؛ با اپیزودهای تکرارشونده (یکشنبه‌های بازنشستگان، و رویدادهای جدا اما هم‌مکان فولاد شادگان و دعبل خزاعی). این شمارش بر اساس دفتر فعلی است و با هر sweep به‌روز می‌شود. ▣ رصد رویدادی
چرا در سقف متوسط می‌ماند: یک اتصال واقعی مستند داریم — «یکشنبه‌های اعتراضی» بازنشستگان که هماهنگی سراسری یک صنف است، نه صرفاً هم‌زمانی. اما این اتصال درون یک صنف و سراسری است، نه شبکه‌ای که گروه‌های مختلف استان را به هم وصل کند. مدرک اتصال بین‌گروهی استانی نداریم. ◈ خوانش تراز
چه چیزی سطح را تغییر می‌دهد: مدرک اتصال واقعی بین‌گروهی استانی — فراخوان یا شبکه مشترک.
A — برخورد در جریان اعتراض: درباره تجمع جویندگان کار مقابل دعبل خزاعی، در گزارش‌های مبتنی بر ویدئو و منابع ثانویه (بی‌بی‌سی فارسی، ایران‌وایر، ملیون) برخورد فیزیکی، استفاده از شوکر و صدای تیراندازی گزارش شده است؛ رقم قطعی برای مجروح یا بازداشت احراز نشد و کشته تأییدشده‌ای در داده نداریم (تفصیل در بخش تلفات). ما نمی‌نویسیم «شوکر استفاده شد»، می‌نویسیم «گزارش شده است». وقوع برخورد را می‌توان ثبت کرد، شدت عددی‌اش را نه. ◌ گزارش ویدئویی/ثانویه
B — کنترل قضایی و امنیتی خارج از اعتراض: احضار ۱۱ شهروند عرب و چند بازداشت (عبوده، کوی مشعلی) — شمار و تاریخ میان منابع اختلاف دارد. همچنین ۲۲ شهریور اطلاعات سپاه دو شهروند خوزستانی را در ارتباط با یک قطعه موسیقی بازداشت و دو هنرمند را احضار کرد. این‌ها بازداشت امنیتی غیرمرتبط با اعتراضاند و فقط زمینه کنترل‌اند، نه سرکوب یک تجمع. ▣ گزارش حقوق بشری
چرا B سطح A را بالا نمی‌برد: معلوم نیست بازداشت‌شدگان معترض همین اعتراض‌ها بوده‌اند؛ بدون آن مدرک، B را «سرکوب اعتراض» نمی‌خوانیم.
چه چیزی سطح را تغییر می‌دهد: تأیید مستقل برخورد در جریان اعتراض، با تعریف روشن.
اتصال یا هم‌زمانی؟
مهم‌ترین تفکیک روشی این اطلس: شباهت مطالبه و هم‌زمانی، به‌خودی‌خود «اتصال» نیست.
| مشاهده | تعداد / وضعیت |
|---|---|
| مطالبات مشابه میان گروه‌ها | متعدد |
| اعتراض در بازه زمانی مشابه | متعدد |
| فراخوان مشترک بین‌گروهی استانی | ۰ مستند |
| شبکه/سازمان مشترک بین‌گروهی | ۰ مستند |
| اتصال درون‌گروهی مستند | ۱ (یکشنبه‌های بازنشستگان) |
پس یک اتصال واقعی داریم، اما درون یک صنف سراسری (بازنشستگان)، نه یک شبکه استانی چندگروهی. همین تفاوت است که بُعد ۴ را در «متوسط» نگه می‌دارد.
نمونه روشن‌تر: در ۳۰ شهریور بازنشستگان مخابرات هم‌زمان در اهواز و حدود ۹ شهر دیگر کشور (رشت، سنندج، تبریز، اصفهان، کرمانشاه، همدان، تهران، مشهد و…) تجمع کردند. این یک «اتصال صنفی بین‌استانی» است — یک صنف واحد در چند استان — اما درباره پیوند همین بازنشستگان با تأمین اجتماعی، جویندگان کار یا کارگران نفت داخل خوزستان چیزی ثابت نمی‌کند. اتصال صنفی سراسری با شبکه استانی چندگروهی یکی نیست.
تلفات و برخورد
| قلم | تعداد تأییدشده | تاریخ | منبع |
|---|---|---|---|
| احضار قضایی (۹ زن + ۲ مرد عرب) | ۱۱ | ۱۵ شهریور | Iran HRS |
| بازداشت — عبوده | ≥۱۰ | ۱۹ شهریور | Iran HRS |
| بازداشت — کوی مشعلی | ۱۰ | ۱۹ شهریور | ایران‌وایر←کارون |
| برخورد فیزیکی در اعتراض | گزارش‌شده، عدد نامعلوم | ۹–۱۱ شهریور | ایلنا/بی‌بی‌سی · UGC |
| مجروح در اعتراض | تأییدنشده | — | — |
| کشته در اعتراض | ۰ تأییدشده | بازه | — |
| قطع اینترنت مرتبط | موردی احراز نشد | — | نبود گزارش ≠ نبود رویداد |
درباره «کشته»: تا ۶ مهر، در منابع بررسی‌شده و مواردی که مشخصاً به اعتراض‌های این دوره خوزستان نسبت داده شده‌اند، موردی با کشته تأییدشده پیدا نشد. این اثبات نبود کشته نیست. تلفات غیرمرتبط با اعتراض‌های این دوره در شمارش بالا وارد نشده‌اند.
زمینه تاریخی — خارج از بازه این خوانش (با «۰ کشته بازه» قاطی نشود): ماهشهر آبان ۹۸ — آمنستی ۳۵، نیویورک‌تایمز ۴۰–۱۰۰، مقام محلی ۱۴۸؛ خیزش آب تیر ۱۴۰۰ — HRW دست‌کم ۹، هرانا ۶. تعریف‌ها متفاوت است؛ رقم واحد قفل نمی‌شود.
دفتر داده‌های منفی — چه چیزی احراز نشد؟
| کشته تأییدشده در اعتراض‌های این بازه | احراز نشد |
| قطع اینترنت مرتبط با اعتراض | احراز نشد |
| فراخوان مشترک بین‌گروهی | احراز نشد |
| شبکه مشترک چندگروهی استانی | احراز نشد |
| شمار قطعی شرکت‌کنندگان | احراز نشد |
| تجمع ۵ و ۶ مهر | تا زمان برش تأیید نشد |
این فهرست ادعای نبودن نیست؛ ثبت چیزهایی است که در شواهد بررسی‌شده احراز نشده‌اند. «نبود گزارش» با «نبود رویداد» یکی نیست.
آنچه خلاف انتظار است
نرخ بیکاری خوزستان نسبت به سال قبل کاهش یافته، اما هم‌زمان در همین بازه اپیزودهای جویندگان کار و مطالبات شغلی همچنان دیده می‌شود. این دو داده متناقض نیستند؛ نشان می‌دهند نرخ بیکاری به‌تنهایی تصویر کامل فشار بازار کار را نمی‌دهد. این کاهش به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که اشتغال به همان نسبت افزایش یافته است؛ برای تشخیص آن باید تغییر مشارکت و نسبت اشتغال را هم‌زمان دید.
خوانش نهایی
خوزستان در این مقطع استانی با چند مسیر فشار مستند و کنش اعتراضی فعال است، اما داده موجود اجازه صدور یک برچسب کلی برای «ریسک اعتراض» را نمی‌دهد. سه بُعد به سطح نرسیده‌اند، محیط‌زیست چندمسیره است اما شدتش تعیین نشده، و تنها بسیج اجتماعی به «متوسط» رسیده، آن هم با اطمینان پایین تا متوسط.
داده زیاد است؛ اما داده زیاد الزاماً به معنی امکان صدور حکم نیست. در این اطلس، «قابل تعیین نیست» یک خروجی معتبر است، نه نقص پژوهش.
روش و مرزهای حکم
این خوانش با یک قاعده ثابت «تبدیل داده به سطح» ساخته شده تا برداشت فردی تحلیل‌گر حذف شود؛ همان قاعده برای همه استان‌ها به‌کار می‌رود. سطح فقط وقتی صادر می‌شود که شرط‌های داده آن بُعد برقرار باشد؛ در غیر این صورت «قابل تعیین نیست».
قواعد کلیدی: داده ملی فقط زمینه است، نه شاهد استانی؛ بازنشر یک خبر یک شاهد است، نه چند تا؛ کنترل امنیتی خارج از اعتراض از کنترل اعتراض جدا می‌ماند؛ نبود گزارش به‌معنای نبود رویداد نیست. هیچ نقشه حرارتی/رنگی ریسک، رتبه استانی، عدد ترکیبی یا حکم «پرریسک» صادر نشده است. △
آنچه قفل نشد (صریح): رقم دقیق بیکاری بهار ۱۴۰۴؛ عدد کمی هر چهار مسیر محیط‌زیست؛ شمار واقعی شرکت‌کنندگان؛ عدد واحد بازداشت‌ها (اختلاف منابع)؛ تجمع ۵ و ۶ مهر. تعداد نهایی اپیزودها پس از هر sweep دوباره محاسبه می‌شود.
نشانه نوع ادعا: ◉ مشاهده‌شده/رسمی · ▣ گزارش‌شده/ردیابی · ◌ ادعای طرف · ◈ خوانش تراز · △ عدم‌قطعیت
منابع
بازار کار: برنا — بیکاری زمستان ۱۴۰۴ (۸/۸٪) · خوزنیوز — بهار ۱۴۰۵ (۱۱/۹٪، کاهش) · عصرایران — بیشترین بیکاری کشور
داده بازار کار از مرکز آمار است اما به‌نقل همین منابع ثانویه؛ دسترسی مستقیم به جدول خام در دست نبود.
اعتراض‌ها (هرانا، مستقیم): ۲۳ شهریور — حراست مارون · ۲۴ شهریور — یادآوران و شهر حر · ۲۹ شهریور — بازنشستگان و دعبل خزاعی · ۳۰ شهریور — نفت و مخابرات اهواز
اعتراض‌ها (دیگر): اخبار روز — یکشنبه‌های اعتراضی (۲۲ شهریور) · اخبار روز — بازنشستگان (۲۹ شهریور) · ملیون — گزارش تیراندازی (دعبل خزاعی)
اسناد پروژه: پرونده اطلس فشار (هاب) · دفتر اپیزودهای اعتراض خوزستان · قاعده تبدیل داده به سطح (Rulebook v1.0).
یاردستیک ملی: هرانا در سال ۱۴۰۴ دست‌کم ۲۵۵۱ تجمع اعتراضی مستند در کشور ثبت کرده (۷۲۴ کارگری، ۷۵۷ صنفی، ۷۹۳ اعتراضی) — عدد ملی، فقط برای مقیاس. ایران‌اینترنشنال استفاده نشد.